Efektuacyjność modelu mentalnego przedsiębiorczości

  • Beata Krawczyk-Bryłka Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii
  • Katarzyna Stankiewicz Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii
  • Michał Tomczak Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii
  • Paweł Ziemiański Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii
Słowa kluczowe: efektuacja, kauzalność, model mentalny, model mentalny przedsiębiorczości, przedsiębiorczość

Abstrakt

Artykuł prezentuje dwa modele przedsiębiorczości: tradycyjny (kauzalny) i efektuacyjny. Zgodnie z modelem kauzalnym najważniejszymi czynnikami wpływającymi na sukces firmy są strategiczne planowanie i konkurencyjność. W modelu efektuacyjnym ważne są posiadane przez przedsiębiorcę zasoby, elastyczne reagowanie na szanse pojawiające się w otoczeniu i budowanie relacji biznesowych. Celem artykułu stała się ocena efektuacyjności mentalnego modelu przedsiębiorczości, czyli ocena, czy i w jakim stopniu model prezentowany przez badanych studentów jest koherentny z efektuacyjnym modelem przedsiębiorczości. W przeprowadzonych badaniach nacisk położono na cztery elementy modelu mentalnego przedsiębiorczości: opracowanie strategii, wykorzystanie zasobów, postawy wobec ryzyka i budowanie relacji. Wykorzystano 39–itemowy kwestionariusz, w którym proszono studentów o ocenę, jak bardzo dane stwierdzenia odnoszą się do efektywnego przedsięwzięcia biznesowego. Wyniki wskazują, że modele mentalne studentów odpowiadają założeniom modelu tradycyjnego. Jedynie w odniesieniu do planowania strategii integrują one elementy obu modeli. Zidentyfikowano różnice w modelach mentalnych przedsiębiorczości kobiet i mężczyzn. Wyniki badań posłużyły do opracowania rekomendacji dla kształtowania efektuacyjnych postaw przedsiębiorczych studentów, szczególnie w zakresie koopetycji, traktowania ryzyka jako hamulca bezpieczeństwa i koncentrowania się na posiadanych zasobach.

Biogramy autorów

Beata Krawczyk-Bryłka, Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii

Beata Krawczyk-Bryłka, dr, Politechnika Gdańska, Wydział Zarządzania i Ekonomii. Psycholog, doktor nauk humanistycznych w dziedzinie zarządzania, adiunkt w Katedrze Przedsiębiorczości i Prawa Gospodarczego. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień dotyczących zarządzania zespołami wirtualnymi, zarządzania zaufaniem w zespołach, psychologicznych aspektów przedsiębiorczości oraz zespołów przedsiębiorczych. Jest kierownikiem projektu NCN: „Efektuacyjny model zespołu przedsiębiorczego. Jak działają przedsiębiorcze zespoły odnoszące sukces”, Quality Lead filaru People management & personal development na studiach MBA Politechniki Gdańskiej. W latach 2008–2012 była prodziekanem ds. kształcenia na Politechnice Gdańskiej. Jest członkiem Gdańskiego Towarzystwa Naukowego i Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Organizacji.

Katarzyna Stankiewicz, Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii

Katarzyna Stankiewicz, dr, Politechnika Gdańska, Wydział Zarządzania i Ekonomii. Psycholog, dr nauk społecznych w dziedzinie psychologii. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół problematyki zarządzania zespołami zróżnicowanymi, psychologicznych uwarunkowań efektywności pracy zespołów i psychologicznych aspektów przedsiębiorczości.

Michał Tomczak, Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii

Michał T. Tomczak, dr nauk społecznych, Politechnika Gdańska, Wydział Zarządzania i Ekonomii. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół problematyki zarządzania zasobami ludzkimi, a w szczególności kompetencji pracowników oraz technologii wspomagających integrację osób ze spektrum zaburzeń autystycznych w cyfrowym środowisku pracy. Jest koordynatorem Zespołu ds. Monitorowania Losów Zawodowych absolwentów PG oraz kierownikiem Studiów Podyplomowych Menedżer HR oraz Zarządzanie Samorządem Terytorialnym. Kierownik i wykonawca w kilku projektach finansowanych z Narodowego Centrum Nauki oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Autor artykułów w czasopismach naukowych, rozdziałów w monografiach, raportów z badań oraz podręcznika z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi. Członek Gdańskiego Towarzystwa Naukowego oraz ekspert Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA).

Paweł Ziemiański, Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii

Paweł Ziemiański, dr, Politechnika Gdańska, Wydział Zarządzania i Ekonomii. Psycholog, doktor nauk społecznych w dziedzinie psychologii, adiunkt w Katedrze Przedsiębiorczości i Prawa Gospodarczego. Jego zainteresowania badawcze dotyczą przedsiębiorczych zespołów, przedsiębiorczego poczucia samoskuteczności oraz efektuacji jako sposobu podejmowania decyzji przez indywidualnych przedsiębiorców, a także tych, którzy działają w zespołach. Zajmuje się także psychologicznymi aspektami sprawowania władzy w organizacjach.

Bibliografia

Cieślik, J., Skala, A. (2016). Nowe tendencje w kształceniu innowacyjnych przedsiębiorców. Horyzonty Wychowania, 34(15), 309–322.

Duliniec, E. (2017). Efektuacja, marketing przedsiębiorców i wczesna internacjonalizacja przedsiębiorstw. Marketing i Rynek, 9, 83–89.

Fisher, G. (2012). Effectuation, causation, and bricolage: A behavioural comparison of emerging theories in entrepreneurship research. Entrepreneurship Theory and Practice, 5(36), 1019–1051.

Gary, M.S., Wood, R.E. (2016). Unpacking mental models through laboratory experiments. System Dynamic Review, 2(32), 99–127.

Gary, M.S., Wood, R.E. (2011). Mental models, decision rules, and performance heterogeneit. Strategic Management Journal, 6(32), 569–594.

Gary, M.S., Wood, R.E., Pillinger, T. (2012). Enhancing mental models, analogical transfer, and performance in strategic decision making. Strategic Management Journal, 11(33), 1229–1246.

Glinka, B., Gutkowa, S. (2011). Przedsiębiorczość. Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer Business.

Krawczyk-Bryłka, B., Stankiewicz, K., Tomczak, M., Ziemiański, P. (2018). Modele mentalne przedsiębiorczości: wskaźniki efektuacyjne vs kauzalne. Przedsiębiorczość i Zarządzanie, vol. XIX, 10(II), 215–229.

Kurczewska, A. (2012). W jaki sposób myślą przedsiębiorcy?, czyli „Jeśli mogę kontrolować przyszłość, nie muszę jej przewidywać”. E-mentor, 5, 20–24.

Mäkimurto-Koivumaa, S., Puhakka, V. (2013). Effectuation and causation in entrepreneurship education. International Journal of Entrepreneurial Venturing, 1(5), 68–83.

Necka, E., Orzechowski, J., Szymura, B. (2006). Psychologia poznawcza. Warszawa: PWN.

Sarasvathy, S.D. (2001). Causation and effectuation: Toward a theoretical shift from economic inevitability to entrepreneurial contingency. Academy of Management Review, 2(26), 243–263.

Sarasvathy, S.D. (2008). Effectuation: Elements of entrepreneurial expertise. Edward Elgar Publishing. Sarasvathy, S.D., Dew, N. (2005). New market creation through transformation. Journal of Evolutionary

Economics, 5(15), 533–565.

Sarasvathy, S., Kumar, K., York, J.G., Bhagavatula, S. (2014). An effectual approach to international entrepreneurship: Overlaps, challenges, and provocative possibilities. Entrepreneurship Theory and Practice, 1(38), 71–93.

Shane, S., Venkataraman, S. (2000). The promise of entrepreneurship as a field of research. Academy of Management Review, 1(25), 217–226.

Spicer, D.P. (1998). Linking mental models and cognitive maps as an aid to organisational learning. Career Development International, 3(3), 125–132.

Opublikowane
2019-12-28
Jak cytować
Krawczyk-BryłkaB., StankiewiczK., TomczakM., & ZiemiańskiP. (2019). Efektuacyjność modelu mentalnego przedsiębiorczości. Przedsiębiorczość - Edukacja, 15(2), 59–69. https://doi.org/10.24917/20833296.152.4