Edukacja przedsiębiorczości w ramach kształcenia zawodowego a sytuacja jego absolwentów na rynku pracy

  • Agata Poczmańska Poczmańska Instytut Badań Edukacyjnych
  • Roksana Pierwieniecka Instytut Badań Edukacyjnych
Słowa kluczowe: absolwenci szkół zawodowych, edukacja przedsiębiorczości, kształcenie zawodowe, metody nauczania, przedsiębiorczość, rynek pracy

Abstrakt

Zamierzeniem autorek artykułu jest wskazanie celów i metod kształcenia przedsiębiorczości, ktore pozwalają najlepiej przygotowywać uczniow w ramach kształcenia zawodowego do wejścia na rynek pracy. W doborze najefektywniejszych celow i metod uwzględniono kontekst edukacji zawodowej w Polsce oraz sytuację na polskim rynku pracy. W artykule dokonano przeglądu i analizy literatury prezentującej wyniki badań w przedmiotowym obszarze. Analizie poddano relacje między kształtowaniem postawy przedsiębiorczej a poziomem bezrobocia i skalą zakładania działalności gospodarczej w omawianej grupie osób. Wskaźniki te oraz wyniki innych badań skonfrontowano z kluczowymi elementami edukacji w zakresie przedsiębiorczości, ktorymi są formy i cele nauczania oraz metody kształcenia, powiązane rownież z kompetencjami nauczycieli i współpracą szkoł z przedsiębiorcami. Ujęcie teoretyczne tych zagadnień i prezentacja wynikow badań wzbogacone zostały o ujęcie praktyczne, czyli o przykłady rozwiązań stosowanych w Europie, ze szczegolnym uwzględnieniem sytuacji w Polsce. Podsumowanie i wnioski z analizy uzupełnia zarys korzystnych w tym kontekście kierunkow ewolucji edukacji przedsiębiorczości.

Biogramy autorów

Agata Poczmańska Poczmańska, Instytut Badań Edukacyjnych
Agata Poczmańska, główny specjalista ds. badań i analiz w Instytucie Badań Edukacyjnych. Zajmuje się Zajmuje się opisywaniem kwalifikacji nadawanych poza systemami oświaty i szkolnictwa wyższego oraz projektowaniem podejścia do formułowania efektów uczenia się. Prowadzi badania i analizy w obszarze kształcenia zawodowego i zagranicznych systemów kwalifikacji. Jako stażystka w Europejskim Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop), agencji Unii Europejskiej, przez rok prowadziła analizy dotyczące kwalifikacji międzynarodowych. Pracowała też nad ewaluacją wizyt studyjnych. Przez trzy poprzedzające lata pracowała w Związku Rzemiosła Polskiego (w Zespole Koordynacji Spraw Europejskich). Ukończyła europeistykę na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie obecnie jest doktorantką. Jej zainteresowania badawcze koncertują się na tematyce edukacji, przedsiębiorczości, innowacyjności, funduszy unijnych oraz instytucji Unii Europejskiej.
Roksana Pierwieniecka, Instytut Badań Edukacyjnych
Roksana Pierwieniecka od 2011 r. zajmuje się zintegrowanym system kwalifikacji. W tym czasie należała do zespołow, które opracowywały założenia merytoryczne tego systemu (w tym Polskiej Ramy Kwalifikacji), przygotowywały polski raport referencyjny, a także wytyczne dotyczące walidacji efektów uczenia się uzyskanych poza edukacją formalną. Prowadziła desk research oraz przygotowywała opracowania na temat m.in.: uczenia się w miejscu pracy, wspołpracy pracodawóow z instytucjami kształcącymi, tworzenia standardow kompetencji zawodowych i kwalifikacji zawodowych, zapewniania jakości w kształceniu zawodowym, walidacji kompetencji uzyskanych poza edukacją formalną (w tym stosowanych metod, osob prowadzących ten proces, procedur, systemów w innych krajach)

Bibliografia

Barabasch, A. (2014). Entrepreneurship education in Vocational Education & Training (VET). W: M.C. Pantea (red.), Young people, entrepreneurship & non-formal learning: a work in progress. SALTO-Youth, 171−182.

Borowiec, M. (2008). Rola szkolnictwa wyższego w procesie kształtowania gospodarki opartej na wiedzy. Przedsiębiorczość – Edukacja, 4, 24–36.

Borowiec, M. (2009). Rola edukacji w kształtowaniu społeczeństwa informacyjnego. Przedsiębiorczość – Edukacja, 5, 37–47.

Bosma, N., Acs, Z.J., Autio, E., Coduras, A., Levie, J. (2008; 2016, 28 lipca). Global Entrepreneurship Monitor: 2008 Executive Report. Pozyskano z: http://www.gemconsortium.org/report

Cedefop (2010). The skill matching challenge. Analysing skill mismatch and policy implications. Luxembourg: Publications Office.

Cedefop (2011). Guidance supporting Europe’s aspiring entrepreneurs. Policy and practice to harness future potential. Research Paper, 14. Luxembourg: Publications Office CEIDG − Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej. Pozyskano z: https://prod.ceidg.gov.pl/ceidg.cms.engine/

Cichocki, S., Popowski, P., Skibińska, M., Strzelecki, P., Tyrowicz, J., Wyszyński, R. (2015). Kwartalny raport o rynku pracy w II kwartale 2015 r. Warszawa: Narodowy Bank Polski.

Cieślik, J. (2014). Przedsiębiorczość, polityka, rozwój. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie SEDNO.

Desperak, J., Depczyńska, A. (2007). Przedsiębiorczy uczeń w UE – propozycje tematów lekcji. Przedsiębiorczość – Edukacja, 3, 325–331.

Dorocki, S., Kilar, W., Rachwał, T. (2011). Założenia i cele Projektu „Krok w przedsiębiorczość” dla nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych. Przedsiębiorczość – Edukacja, 7, 308–320.

European Commission (2009, 2016, 28 lipca). Entrepreneurship in Vocational Education and Training. Final report of the Expert Group. Pozyskano z: http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/ 10446?locale=pl

European Commission (2011, 2016, 28 lipca). Entrepreneurship education: Enabling teachers as a critical success factor. A report on teacher education and training to prepare teachers for the challenge of entrepreneurship education. Pozyskano z: http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/9272/attachments/ 1/translations/en/renditions/native

European Commission (2014; 2016, 28 lipca). SME Performance review. Database for the annual report 2014 [zbior danych]. Pozyskano z: http://ec.europa.eu/growth/smes/business-friendly-environment/ performance-review_en

Eurostat (2015; 2016, 28 lipca). Youth unemployment rate and ration, 2011−13. Pozyskano z: http:// ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/File:Youth_unemployment_rate_and_ratio,_ 2011-13_%28%25%29_YB15.png

Eurostat (2016, 28 lipca). Unemployment rate by sex and age − monthly average. Pozyskano z: http:// appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?wai=true&dataset=une_rt_m

Główny Urząd Statystyczny (2015a, 2016, 28 lipca). Aktywność ekonomiczna ludności Polski. IV kwartał 2015 [zbior danych]. Pozyskano z: http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy- bezrobotni-bierni-zawodowo-wg-bael/aktywnosc-ekonomiczna-ludnosci-polski-iv-kwartal- 2014-r-,4,15.html

Głowny Urząd Statystyczny (2015b; 2016, 28 lipca). Bezrobocie rejestrowane. I−III kwartał 2015. http:// stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/bezrobocie-rejestrowane/bezrobocie-rejestrowane- i-iii-kwartal-2015-r-,3,21.html

Głowny Urząd Statystyczny (2015c; 2016, 28 lipca). Stopa bezrobocia w latach 1990−2015. Pozyskano z: http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/bezrobocie-rejestrowane/stopa-bezrobocia- w-latach-1990-2016,4,1.html

Hackathorn, J., Solomon, E., Blankmeyer, K., Tennial, R., Garczynski, A. (2011). Learning by doing: An empirical study of active teaching techniques. The Journal of Effective Teaching, 11(2), 40−54.

Jelonek, M., Kasparek, K., Magierowski, M. (2015). Młodzi na rynku pracy – pracownicy, przedsiębiorcy, bezrobotni. Na podstawie analizy kierunków kształcenia zrealizowanej w 2014 roku w ramach V edycji projektu Bilans Kapitału Ludzkiego. Edukacja a rynek pracy – tom IV. Warszawa: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Klucznik-Torő, A. (2012; 2016, 28 lipca). Nauczanie przedsiębiorczości w świetle światowej literatury przedmiotu. E-mentor, 5(47). http://www.e-mentor.edu.pl/artykul/index/numer/47/id/966#top

Kocor, M., Strzebońska, A., Dawid-Sawicka, M. (2015). Rynek pracy widziany oczami pracodawców. Na podstawie badań pracodawców i ofert pracy zrealizowanych w 2014 roku w ramach V edycji projektu Bilans Kapitału Ludzkiego. Edukacja a rynek pracy – tom I. Warszawa: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Ministerstwo Edukacji Narodowej i Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej (201; 2016, 28 lipca 1). Badanie funkcjonowania systemu kształcenia zawodowego w Polsce. Raport końcowy. Pozyskano z: http://biblioteka-krk.ibe.edu.pl/opac_css/doc_num.php?explnum_id=104 OECD (2009; 2016, 28 lipca).

Measuring Entrepreneurship. A Collection of Indicators, OECD-Eurostat Entrepreneurship Indicators Programme. Pozyskano z: http://www.insme.org/files/3862

Osiecka-Chojnacka, J. (2007). Szkolnictwo zawodowe wobec problemów rynku pracy. Infos, 16.

Pirog, D. (2005). Miejsce i rola edukacji europejskiej w nauczaniu podstaw przedsiębiorczości w kontekście współczesnych wyzwań cywilizacyjnych. Przedsiębiorczość – Edukacja, 1, 213–220.

Pirog, D. (2010). Studia wyższe a rynek pracy w Polsce – zarys stanu badań. W: B. Sitarska, K. Jankowski, R. Droba (red.), Studia wyższe z perspektywy rynku pracy. Siedlce: Wydawnictwo Akademii Podlaskiej, 67–80.

Pirog, D. (2015). Kompetencje z zakresu przedsiębiorczości: rozważania teoretyczne i ich ilustracje w obszarze szkolnictwa wyższego. Przedsiębiorczość − Edukacja, 11, 364−376.

Prince, M. (2004). Does active learning work? A review of the research. Journal of Engineering Education, 93(3), 223−231.

Rachwał, T. (2009). Ocena projektu zmian podstawy programowej podstaw przedsiębiorczości. Przedsiębiorczość – Edukacja, 5, 349–373.

Rachwał, T., Kudełko, J., Tracz, M., Wach, K., Kilar, W. (2008). Projekt podstawy programowej podstaw przedsiębiorczości w zakresie rozszerzonym dla liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum. Przedsiębiorczość – Edukacja, 4, 312–324.

Raczyk, A. (2009). Metody badania przedsiębiorczości oparte na rejestrze podmiotów gospodarki narodowej. Przedsiębiorczość – Edukacja, 5, 133−146.

Rauner, F., Maclean, R. (red.). (2008). Handbook of Technical and Vocational Education and Training Research. Springer Science+Business Media B.V.

Reese, H.W. (2011). The learning-by-doing principle. Behavioral Development Bulletin, 11, 1−19.

Richardson, J. (1994; 2016, 28 lipca). Learning best through experience. Journal of Extension, 32(2). Pozyskano z: http://www.joe.org/joe/1994august/a6.php

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17).

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (Dz.U. z 2012 r., poz. 184).

Sławiński, S., Dębowski, H. (red.). (2013). Raport referencyjny. Odniesienie Polskiej Ramy Kwalifikacji na rzecz uczenia się przez całe życie do Europejskiej Ramy Kwalifikacji. Warszawa: IBE.

Tarnawa, A., Zadura-Lichota, P. (2015). Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w latach 2013−2014. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii i Eksploatacji, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Tarnawa, A., Zadura-Lichota, P., Zbierowski, P., Nieć, M. (2014). Global Entrepreneurship Monitor: Polska. Raport z badań 2013. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii i Eksploatacji, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Tracz, M., Rachwał, T. (2008). Metody nauczania i środki dydaktyczne stosowane przez nauczycieli podstaw przedsiębiorczości – wyniki badań. Przedsiębiorczość – Edukacja, 4, 324–330.

World Bank (2015; 2016, 28 lipca). Economy rankings. Pozyskano z: http://www.doingbusiness.org/ rankings

World Bank (2016, 28 lipca). Doing Business 2016: measuring regulatory quality and efficiency. World Bank, 227. Pozyskano z: http://www.doingbusiness.org/~/media/GIAWB/Doing%20Business/ Documents/Annual-Reports/English/DB16-Full-Report.pdf

Zioło, Z. (2012). Miejsce przedsiębiorczości w edukacji. Przedsiębiorczość − Edukacja, 8, 10−23.

Opublikowane
2016-10-02
Jak cytować
PoczmańskaA. P., & PierwienieckaR. (2016). Edukacja przedsiębiorczości w ramach kształcenia zawodowego a sytuacja jego absolwentów na rynku pracy. Przedsiębiorczość - Edukacja, 12, 391-404. https://doi.org/10.24917/3169
Numer
Dział
Artykuły